ประวัติย่อของโรงอาบน้ำเกาหลี

โรงอาบน้ำสาธารณะเกาหลีที่คุณเดินเข้าไปทุกวันนี้ มีห้องโถงปูกระเบื้องพร้อมบ่อน้ำร้อนและบ่อน้ำเย็น มีเตียงขัดตัว หลายแห่งมีเตาอบทรงโดม และมีร้านขายของกินที่ขายชิกเฮ (식혜) น้ำข้าวหวาน โรงอาบน้ำในรูปแบบนี้มีอายุราวหนึ่งศตวรรษ แต่องค์ประกอบแต่ละส่วนเก่าแก่กว่านั้น การอาบน้ำพุร้อนปรากฏในบันทึกตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 และโรงอบเหงื่อที่รัฐดูแลก็มีมาตั้งแต่ทศวรรษ 1420 โรงอาบน้ำสาธารณะสมัยใหม่เกิดขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงทศวรรษ 1920 ส่วนจิมจิลบัง (찜질방) ศูนย์รวมแบบใส่เสื้อผ้าที่ใช้ร่วมกันทั้งชายหญิง ซึ่งนักท่องเที่ยวต่างชาติส่วนใหญ่นึกถึง เพิ่งได้รับความนิยมในทศวรรษ 1990 นี้เอง

ปัจจุบันก็สำคัญไม่แพ้กัน ช่วงต้นทศวรรษ 2000 เกาหลีมีกิจการโรงอาบน้ำที่ได้รับอนุญาตราว 10,000 แห่ง และเหลือราว 5,650 แห่งในปี 2025 ด้านล่างเราจะอธิบายว่าอะไรกำลังปิดตัว อะไรกำลังมาแทนที่ และทำไมตอนนี้จึงเป็นช่วงเวลาที่ดีที่จะไป

น้ำพุร้อน วัด และลำธาร

บันทึกเรื่องน้ำพุร้อนที่เก่าที่สุดอยู่ในพงศาวดาร 『동사강목』 ซึ่งระบุว่าพี่น้องของพระเจ้าซอชอนแห่งโคกูรยอลงแช่น้ำพุร้อนราวปี ค.ศ. 286 การอาบน้ำแพร่หลายไปพร้อมกับพุทธศาสนา บทความประวัติศาสตร์ในหนังสือพิมพ์เกาหลีฉบับหนึ่งระบุว่าโรงอาบน้ำในวัดสำหรับพระสงฆ์คือต้นแบบของโรงอาบน้ำสาธารณะ บันทึกเกี่ยวกับโครยอในศตวรรษที่ 12 ชื่อ 『고려도경』 เล่าว่าผู้คนอาบน้ำวันละสามถึงสี่ครั้ง และผู้ชายกับผู้หญิงลงอาบในลำธารที่แคซองด้วยกันโดยไม่เขินอาย

ราชวงศ์โชซอน (1392–1910) เปลี่ยนเรื่องนี้ไป บรรทัดฐานแบบขงจื๊อทำให้ชายหญิงต้องแยกจากกัน และการอาบน้ำกลายเป็นการล้างตัวบางส่วนจากกะละมัง (대야) โดยยังสวมเสื้อผ้าอยู่ ใช้ถั่วแดงบดแทนสบู่ การอาบน้ำทั้งตัวมีเฉพาะในเทศกาลตามฤดูกาล ส่วนน้ำพุร้อนเป็นเรื่องของราชสำนัก พระเจ้าแทโจและพระเจ้าเซจงต่างเคยเสด็จไปที่อนยาง (온양) และประมวลกฎหมายก็ให้รางวัลแก่ผู้ค้นพบน้ำพุร้อนแห่งใหม่ด้วยการเลื่อนยศขึ้นสามขั้น เมืองน้ำพุร้อนที่ยังเหลืออยู่ อ่านได้ในคู่มือรายภูมิภาค

โรงอบเหงื่อสมัยโชซอน

ต้นกำเนิดของฮันจึงมัก (한증막) ในปัจจุบันคือฮันจึงโซ (한증소) โรงอบเหงื่อที่อยู่ภายใต้การกำกับของรัฐ ปี 1422 พระเจ้าเซจงทรงให้สอบสวนว่าการอบเหงื่อมีคุณค่าทางการแพทย์เพียงใด พระสงฆ์เป็นผู้ดูแลโรงอบเหงื่อ และมีกองทุนสำหรับรักษาผู้ป่วยยากไร้ หลังมีผู้เสียชีวิตจากการใช้อย่างไม่ระมัดระวัง ราชสำนักจึงส่งแพทย์ไปประจำที่โรงอบเหงื่อ และกำหนดให้ทั้งพระสงฆ์และแพทย์ต้องรับผิดทางอาญาหากมีผู้เสียชีวิตจากการวินิจฉัยผิดพลาด ตั้งแต่ปี 1429 ก็มีการสร้างโรงอบแยกสำหรับชายและหญิง

วิธีการมีบันทึกไว้ชัดเจน เผากิ่งสนบนพื้นห้องที่ปิดสนิท เมื่อห้องร้อนได้ที่ก็ใช้น้ำดับไฟ แล้วปล่อยให้ไอน้ำทำให้ห้องร้อน ปูเสื่อฟางแล้วพรมน้ำให้ชื้น ผู้อบจะห่อตัวด้วยผ้าหรือกระสอบฟางแล้วเข้าไป อบให้เหงื่อออกสี่ถึงห้านาที ออกมาพักให้เย็นลง แล้วทำซ้ำ เตาอบที่เรียกว่าฮันจึงมักยังมีอยู่ทุกวันนี้ ส่วนใหญ่เป็นส่วนหนึ่งของจิมจิลบัง วิธีใช้อธิบายไว้ในคู่มือบ่อและห้องอบ

โรงอาบน้ำสาธารณะแห่งแรก

โรงอาบน้ำสมัยใหม่เกิดขึ้นในปลายศตวรรษที่ 19 การระบาดของอหิวาตกโรคทำให้สุขอนามัยกลายเป็นเรื่องระดับชาติ และชาวญี่ปุ่นที่อาศัยอยู่ในเมืองท่าที่เพิ่งเปิดใหม่ก็สร้างโรงอาบน้ำไว้ใช้เอง ปีแรกที่แน่ชัดยังไม่มีข้อสรุป ภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑ์คนหนึ่งที่ศึกษาเรื่องนี้ชี้ไปที่โฆษณาโรงอาบน้ำในหนังสือพิมพ์ปี 1897 และทฤษฎีที่ระบุว่าโรงอาบน้ำสาธารณะแห่งแรกเกิดขึ้นในทศวรรษ 1910 บันทึกของเกาหลีฉบับหนึ่งระบุว่ามีโรงอาบน้ำสาธารณะในเปียงยางเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 1920 และเล่าว่าคนเกาหลีจำนวนมากคัดค้านอย่างหนัก เพราะการเปลือยต่อหน้าคนอื่นถูกมองว่าเป็นเรื่องที่มีแต่ชนชั้นต่ำสุดเท่านั้นที่ยอมรับได้ โรงอาบน้ำสาธารณะสมัยใหม่แห่งแรกของโซลระบุปีไว้ที่ 1925 และโรงอาบน้ำที่ปิดไปแล้วแห่งหนึ่งในคยองจูก็กลายเป็นคาเฟ่ชื่อ “1925감포” ตามปีนั้น

หลังปี 1910 โรงอาบน้ำบางแห่งไม่รับคนเกาหลีที่ใช้อักษรฮันกึลหรือสวมชุดฮันบก หนังสือพิมพ์เกาหลีรายงานการเลือกปฏิบัตินี้ และเรียกร้องให้สร้างโรงอาบน้ำด้วยทุนของคนเกาหลีเอง

ยุคปล่องไฟ

ปี 1947 โซลมีโรงอาบน้ำเพียง 86 แห่ง และส่วนใหญ่ต้องหยุดกิจการเพราะขาดเชื้อเพลิง จากนั้นจำนวนก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

การไปโรงอาบน้ำสาธารณะกลายเป็นเรื่องปกติในทศวรรษ 1960 การไปอาบน้ำก่อนวันหยุดเทศกาลหรืองานครอบครัวกลายเป็นธรรมเนียม เพื่อนบ้านได้พบปะกันที่นั่น และผู้คนยังจำการดื่มนมกล้วยหลังขัดตัวได้ (เรื่องนมกล้วยอยู่ในคู่มือของกิน) ด้วยปล่องไฟสูงตระหง่าน โรงอาบน้ำมักเป็นอาคารที่ใหญ่ที่สุดในถนนและเป็นแลนด์มาร์กของย่าน ค่าอาบน้ำถูกใช้เป็นตัวชี้วัดค่าครองชีพ และถูกตรึงไว้ที่ ₩950 ตั้งแต่ปลายปี 1985 จนยกเลิกการควบคุมราคาในเดือนกันยายน 1990

ผ้าขัดตัวอิตาลี (이태리타월) ก็มาจากยุคนี้ สื่อให้เครดิตคิมพิลกน (김필곤 เสียชีวิตปี 2001) แห่งบริษัท Hanil Textile (한일직물) ในปูซาน ในทศวรรษ 1960 บริษัทนำเข้าผ้าวิสโคสเรยอนจากอิตาลี ผ้านี้หยาบเกินกว่าจะทำผ้าขนหนูธรรมดา แต่เหมาะกับการขัดตัว ชื่อจึงมาจากแหล่งที่มาของผ้า แหล่งข้อมูลหนึ่งระบุว่าผ้าขัดตัวนี้เกิดขึ้นในปี 1967 คิมจดอนุสิทธิบัตรเกี่ยวกับการอาบน้ำไว้เก้าฉบับในช่วงปี 1966–1969 แต่ดูเหมือนว่าผ้าทรงสี่เหลี่ยมธรรมดานี้ไม่เคยได้รับสิทธิบัตร และสื่อก็ระบุว่าใครเป็นผู้คิดค้นยังเป็นที่ถกเถียง ช่างขัดตัวมืออาชีพ หรือช่าง “เซชิน” (세신) เกิดขึ้นในทศวรรษ 1960 หรือ 1970 แล้วแต่แหล่งข้อมูล ดูคู่มือขัดตัว

ห้องน้ำในบ้านแพร่หลายตั้งแต่ทศวรรษ 1980 แต่น้ำมันสำหรับทำความร้อนมีราคาแพง อ่างอาบน้ำในบ้านหลายหลังจึงถูกใช้เก็บของ ซักผ้า หรือทำกิมจิ ภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑ์คนหนึ่งกล่าวในปี 2020 ว่าการอาบน้ำที่บ้านทุกวันเพิ่งกลายเป็นเรื่องปกติในช่วง 10–15 ปีก่อนหน้านั้นเท่านั้น

ยุครุ่งเรืองของจิมจิลบัง

ตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1980 ผู้คนเริ่มหันจากบ่อแช่ไปหาห้องอบ จิมจิลบังได้รับความนิยมในทศวรรษ 1990 และในช่วงปลายทศวรรษนั้น กฎก็ผ่อนคลายลงจนเปิด 24 ชั่วโมงได้ ตั้งแต่ทศวรรษ 2000 มีศูนย์รวมที่ผสมทั้งบ่ออาบน้ำ ห้องอบ และห้องดูหนัง โรงอาบน้ำจึงกลายเป็นพื้นที่พักผ่อนของเพื่อนฝูงและครอบครัว แต่ละแบบมีอะไรบ้าง อ่านได้ในคู่มือประเภทโรงอาบน้ำ

กิจการโรงอาบน้ำที่ได้รับอนุญาตมีจำนวนสูงสุดราว 10,000 แห่งในช่วงต้นทศวรรษ 2000 แหล่งข้อมูลระบุปีสูงสุดเป็น 2001, 2003 หรือ 2004 เพราะใช้ทะเบียนต่างกัน การวิเคราะห์ข้อมูลใบอนุญาตชิ้นหนึ่งนับได้ 9,919 แห่งในปี 2003 ในปี 2004 จำนวนที่ปิดกิจการ (725 แห่ง) มากกว่าที่เปิดใหม่ (639 แห่ง) เป็นครั้งแรก และนับแต่นั้นจำนวนที่ปิดก็มากกว่าที่เปิดใหม่ทุกปี

คุณอาจเคยอ่านว่าผ้าโพกหัวแกะ (양머리) หรือผ้าขนหนูที่พับเป็นรูป “หัวแกะ” มาจากละครทีวีปี 2006 เรายืนยันเรื่องนี้ไม่ได้ ข้อมูลของละครเรื่องนั้นในสารานุกรมไม่ได้พูดถึงผ้าขนหนูเลย และสื่อเกาหลีรายงานเพียงว่าละครและวิดีโอของไอดอลมีภาพผ้าพับแบบนี้ สิ่งที่มีบันทึกไว้คือการค้าของที่ระลึก พอถึงปี 2026 รายการทีวีและคอนเทนต์ไอดอลเกาหลีได้ทำให้ผ้าโพกหัวแกะและผ้าขัดตัวอิตาลีกลายเป็นของที่ระลึก และนักช็อปชาวต่างชาติที่ตลาดนัมแดมุนก็ขอซื้อผ้าขัดตัวอิตาลีด้วยชื่อภาษาเกาหลี

ตัวเลขของขาลง

จำนวนกิจการโรงอาบน้ำที่ได้รับอนุญาตจากกระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการ ตามที่มีรายงานเมื่อเมษายน 2026

สื่ออีกสองแห่งที่อ้างข้อมูลจากกระทรวงเดียวกันระบุตัวเลขปี 2025 ไว้ที่ 5,668 แห่ง ส่วนตัวเลขประมาณการการปิดกิจการช่วงปี 2020–2022 ซึ่งเป็นช่วงโควิด อยู่ระหว่างราว 730 ถึง 1,375 แห่ง แล้วแต่ชุดข้อมูล

เมื่อเมษายน 2026 โซลมีกิจการโรงอาบน้ำที่ได้รับอนุญาต 663 แห่ง ในจำนวนนี้ 132 แห่งเปิดมา 30 ปีขึ้นไป การนับจากทะเบียนใบอนุญาตของโซลพบว่าจำนวนลดลงจาก 1,764 แห่งในปี 1995 เหลือ 510 แห่งในปี 2025 ลดลง 71% ปูซานมีโรงอาบน้ำสูงสุดเกือบ 1,500 แห่งในปี 1996 และเมื่อกุมภาพันธ์ 2025 คาดว่ายังเปิดอยู่ราว 500 แห่ง ส่วนโตเกียวมีราว 400 แห่ง

ชื่อดังก็ปิดตัวเช่นกัน Dragon Hill Spa ในยงซานปิดไปในช่วงโควิด และจนถึงสิงหาคม 2024 ก็ยังไม่มีประกาศเปิดใหม่ Siloam Sauna ที่สถานีโซลปิดในปี 2020–2021 และ Itaewon Land ถูกรื้อถอนเมื่อปลายปี 2019 ที่แทจอน Yuseong Hotel โรงแรมน้ำพุร้อนที่ก่อตั้งในปี 1915 ปิดกิจการเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2024 เจ้าของที่ยังอยู่ระบุว่าปัญหาคือฐานลูกค้าที่สูงวัยขึ้น การอาบน้ำที่บ้าน และค่าสาธารณูปโภค ซาวน่าแห่งหนึ่งในคุนโพรายงานค่าดูแลรักษาราว ₩30 ล้านต่อเดือนในปี 2026 และพนักงานลดลงจากกว่า 30 คนเหลือราว 10 คนนับตั้งแต่ช่วงโควิด

อะไรกำลังมาแทนที่โรงอาบน้ำแถวบ้าน

มีอยู่สามอย่าง อย่างแรก จิมจิลบังขนาดใหญ่และศูนย์สปาได้ลูกค้าชาวต่างชาติเพิ่มขึ้น ใน KPop Demon Hunters ของ Netflix (มิถุนายน 2025) ตัวละครหลักพูดว่าอยากไปจิมจิลบังด้วยกัน และข้อมูลการใช้บัตรแสดงว่าการใช้จ่ายของชาวต่างชาติที่ซาวน่าและโรงอาบน้ำในไตรมาสที่สามของปี 2025 เพิ่มขึ้น 37% เมื่อเทียบกับปีก่อน อย่างที่สอง คนเกาหลีรุ่นใหม่ยอมจ่ายเพื่อความเป็นส่วนตัว ซาวน่าส่วนตัวสไตล์ฟินแลนด์อย่าง 시수하우스 ที่ชินซาดงขายรอบใช้คนเดียว 90 นาที ร้านนี้เปิดเมื่อกุมภาพันธ์ 2026 และคิวจองสองเดือนก็เต็มทันที อย่างที่สาม โรงอาบน้ำที่ปิดไปแล้วกำลังกลายเป็นคาเฟ่และแกลเลอรี เช่น 1925감포 ที่คยองจู และ Bugangtang (부강탕) ที่ซังโดดงในโซล สำหรับคนที่ไม่มีระบบทำความร้อนที่บ้าน โรงอาบน้ำสาธารณะคือบริการพื้นฐาน และเมืองต่างๆ ก็เริ่มเข้ามาช่วย โซลเปิด “โรงอาบน้ำเพื่อนร่วมทาง” (동행목욕탕) สำหรับผู้อยู่อาศัยกลุ่มเปราะบาง และแทแบกกำลังสร้างโรงอาบน้ำของเทศบาล

ทำไมควรไปตอนนี้

ระหว่างปี 2020 ถึง 2025 เกาหลีสูญเสียกิจการโรงอาบน้ำที่ได้รับอนุญาตไปราว 870 แห่ง เจ้าของที่ถูกอ้างถึงในรายงานปี 2026 ซึ่งหลายคนอายุ 70 กว่าแล้ว บอกว่าคงประคองต่อไปได้อีกไม่นาน ศูนย์ขนาดใหญ่ได้ลูกค้าเพิ่ม แต่โรงอาบน้ำเล็กๆ แถวบ้าน หรือ “ทัง” (탕) ที่มีกระเบื้องเก่าๆ และขาประจำที่พร้อมจะทักถ้าคุณอาบน้ำไม่ถูกวิธี คือแบบที่กำลังปิดตัวลง รายงานของ Korea Times ปี 2025 ตั้งข้อสังเกตว่าการอาบน้ำแบบญี่ปุ่นมักเงียบ ส่วนคนเกาหลีมักคุยกันระหว่างอาบน้ำ และโรงอาบน้ำเล็กๆ แถวบ้านคือที่ที่ดีที่จะได้เห็นสิ่งนี้

ไปตอนเช้าวันธรรมดา เช็กค่าเข้าในคู่มือราคาและเวลาเปิด และทำตามคู่มือมาครั้งแรกสำหรับโรงอาบน้ำแถวบ้าน (목욕탕) หน้ารวมรายชื่อของเราบอกว่าแห่งไหนยืนยันแล้วว่ายังเปิด และยืนยันเมื่อไร